Editorial #17 | Προσοχή! Ο πρίγκιπας λερώνει, Φάουστ του Γκαίτε, Παραλλαγές Θανάτου του Jon Fosse, Διάλεξη του Bruno Latour

Σχολιάστε

01/01/2014 από cmorfakis

Χαρούμενο, Δημιουργικό και Ευτυχισμένο το 2014

Βρισκόμαστε στη μέση της καλλιτεχνικής περιόδου 2013-2014 και ο φετινός Ιανουάριος είναι πιο φτωχός από ποτέ από αξιόλογες πολιτιστικές εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις. Σε αυτό το editorial προσπαθήσαμε να επιλέξουμε τις πιο ενδιαφέρουσες ίσως παραγωγές που θα άξιζε κανείς να παρακολουθήσει. Ενδεικτικό της ένδειας πάλε ποτέ ισχυρών πολιτιστικών θεσμών όπως το Εθνικό Θέατρο (ΕΘ) και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (ΜΜΑ) είναι η χαμηλότατης ποιότητας παραγωγή έργων (για το πρώτο) και η ανυπαρξία παραγωγών (για το δεύτερο) ως αποτέλεσμα της απαξίωσης τους από τους καλλιτεχνικούς διευθυντές τους.

Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (ΣΓΤ)

marmarinos_faust_artwork_med2.jpg

Φάουστ του Γκαίτε (15 Ιανουαρίου – 2 Φεβρουαρίου 2014)

Τρία χρόνια μετά την τελετή των εγκαινίων της, σε δική του σύλληψη και σκηνοθεσία, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός επιστρέφει στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης και, για πρώτη φορά, καταπιάνεται με τον αρχετυπικό μύθο της νεότερης ευρωπαϊκής σκέψης, αυτόν του Φάουστ.

Αντλώντας το υλικό του από το έργο-κοιτίδα του νεότερου ευρωπαϊκού πνεύματος, τον Φάουστ (1828-29) του Johann Wolfgang von Goethe, στην έμμετρη μετάφραση του Πέτρου Μάρκαρη, έχοντας επισκεφτεί τον προγενέστερο Δόκτορα Φάουστους (1604) του Christopher Marlowe και αξιοποιώντας τόσο τις μεταμορφώσεις του μύθου όσο και μια σειρά από διακειμενικές αναφορές, μεταγραφές, ίσως και προσωπικές αφηγήσεις και ομολογίες, ο Μαρμαρινός «διευθύνει» μια παράσταση-περιπέτεια στο βυθό της Δυτικής ποίησης, φιλοσοφίας και ιστορίας, αλλά και της ανθρώπινης ψυχής. Η παράσταση εξελίσσεται σε απροσδόκητους χώρους της Στέγης από έναν εξαιρετικό θίασο, με τον Ακύλλα Καραζήση στις διαδρομές του Φάουστ.

«Μια απόλυτα προσωπική κατάβαση στη σκοτεινιά της ανθρώπινης Επιθυμίας, σ’ αυτήν τη Νέκυια του ευρωπαϊκού πνεύματος, σε ένα κείμενο / επιχείρημα που ταξιδεύει μαζί μας σε κάθε κρίσιμη περίοδο της ανθρώπινης Ιστορίας». Έτσι περιγράφει το πολλά υποσχόμενο εγχείρημα ο ίδιος ο πρωτοπόρος Έλληνας σκηνοθέτης, που εδώ και τριάντα χρόνια μάς προσφέρει ρηξικέλευθα θεατρικά διαβήματα.

Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ)

E02870BAB97228ED59E51E1F66D9C226

Giuseppe Verdi – Macbeth (17, 18, 19, 21, 22, 24, 25, 26 Ιανουαρίου 2014)

Με μία από τις συναρπαστικότερες όπερες του Βέρντι, τον Μάκμπεθ υποδέχεται η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) το 2014, στην αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη στο Μέγαρο Μουσικής, σε μουσική διεύθυνση Μύρωνα Μιχαηλίδη και σκηνοθεσία Λορένζο Μαριάνι. Βασισμένη στο ομότιτλο θεατρικό του Σαίξπηρ, η σημαντικότερη νεανική όπερα του Βέρντι προσφέρει σπάνια ψυχογραφήματα κυρίως των βασικών ρόλων, του στρατηγού Μάκμπεθ και της συζύγου του, δύο αδίστακτων χαρακτήρων, που μετέρχονται κάθε μέσου προκειμένου να αναρριχηθούν στο θρόνο της Σκωτίας. Έντονα δραματική μουσική μεγάλης δύναμης, σκιαγραφεί πρόσωπα και καταστάσεις. Το έργο θα παρουσιαστεί μαζί με το μπαλέτο που συνέθεσε ο σπουδαίος Ιταλός συνθέτης για την αναθεωρημένη εκδοχή της Όπερας που παρουσιάστηκε στο Παρίσι.

Η υπόθεση αφορά την αναρρίχηση του στρατηγού Μάκμπεθ στο θρόνο της Σκωτίας αφού φονεύσει το βασιλιά Ντάνκαν και το στρατηγό Μπάνκο. Συνεργός και υποκινητής των εγκληματικών ενεργειών είναι η σύζυγος του Μάκμπεθ. Στη συνέχεια, εκείνη αυτοκτονεί υπό το βάρος των τύψεων κι εκείνος εκτελείται από τον ευγενή Μακντάφ, ο οποίος υπερασπίζεται τα δικαιώματα του Μάλκολμ, γιού του Ντάνκαν. Στον Μάκμπεθ, ο Βέρντι υπερβαίνει τα συμβατικά πλαίσια της εποχής του για να συνθέσει ένα έργο με θεατρική δύναμη και με χαρακτήρες που διαθέτουν πρωτόγνωρο ψυχολογικό βάθος και ένταση, ενώ με τη δεξιοτεχνική ενορχήστρωση επιτυγχάνει να σκιαγραφήσει θεαματικά τη βία, τη συνομωσία, το θάνατο. Οι δύο κεντρικοί ρόλοι είναι από τους απαιτητικότερους του ρεπερτορίου, καθώς συνδυάζουν τις υψηλές φωνητικές απαιτήσεις με αντίστοιχες υποκριτικές. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν πρότειναν στον Βέρντι μία διάσημη πρωταγωνίστρια της εποχής του, με εξαιρετικά φωνητικά, αλλά φτωχά υποκριτικά χαρίσματα, για το ρόλο της Λαίδη Μάκμπεθ, ο συνθέτης αναφώνησε πως προτιμά να ο ρόλος να ερμηνευθεί από κάποια που δεν τραγουδά καθόλου, παρά από κάποια που δεν είναι ικανή να αναδείξει τις σκοτεινές και διαβολικές του παραμέτρους. Όσο για τον ομώνυμο ρόλο, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στο ρεπερτόριο του βαρυτόνου.

prosoxi_o_prigipas_leronei_premiera_photo_marilena_stafilidou_1697

Προσοχή! Ο πρίγκιπας λερώνει – Όπερα και… για παιδιά του Νίκου Κυπουργού (Νοέμβριος 2013 – Μάρτιος 2014)

«Πρίγκιπες και πριγκίπισσες που είναι και λίγο «βρωμόπαιδα», λασπωμένα ζωάκια με πολύ …μα πάρα πολύ «ανθρώπινα» στοιχεία στον χαρακτήρα τους, μεγάλοι που φέρονται σαν παιδάκια και «παιδιά» που ωριμάζουν». Η νέα όπερα και.. για παιδιά του Νίκου Κυπουργού σε ποιητικό κείμενο και σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου είναι ένα ανατρεπτικό παραμύθι όπου όλα είναι λίγο «πειραγμένα» και τίποτα δεν «είναι» όπως «φαίνεται» στην αρχή. Η ιστορία βασίζεται στο διάσημο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν Ο πρίγκιπας χοιροβοσκός και μιλάει για έναν πρίγκιπα ο οποίος ντύνεται χοιροβοσκός για να κερδίσει την καρδιά της αλαζονικής πριγκίπισσας. Έτσι το δράμα αναμειγνύεται με την κωμωδία, το συναίσθημα με τον κυνισμό και η γοητεία με την απογοήτευση.

Για πρώτη φορά η Λυρική εγκαινιάζει και μια σειρά βραδινών παραστάσεων στην παραγωγή της όπερας και για παιδιά, μιας και πρόκειται για ένα θέαμα που αφορά εξίσου τα παιδιά και το ενήλικο κοινό. Ο Νίκος Κυπουργός είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες, υπήρξε στενός συνεργάτης του Μάνου Χατζιδάκι, ενώ έχει μεγάλη εμπειρία στην θεατρική και κινηματογραφική μουσική. Ξεκίνησε από την θρυλική Λιλιπούπολη, συνεργάστηκε με την Ξένια Καλογεροπούλου στην «Μικρή Πόρτα», ενώ το 1994 παρουσίασε μαζί με τον Θωμά Μοσχόπουλο το Σιωπή, ο βασιλιάς ακούει, ένα έργο προάγγελο της όπερας Προσοχή! Ο πρίγκιπας λερώνει. Ο συνθέτης σημειώνει για το νέο του έργο – το οποίο είναι παραγγελία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής: Στο νέο έργο υπάρχουν δύο κόσμοι. Ο ένας είναι πολύ καθαρός, είναι ένας «γυάλινος κόσμος», το παλάτι του βασιλιά, στο οποίο ζει η πριγκίπισσα, προστατευμένη από τον έξω κόσμο. Ο βασιλιάς δεν την αφήνει να βγει. Υπάρχει, όμως, και ο έξω κόσμος, στο οποίο ζουν τα γουρούνια. Είναι πρωτόγονος, βρώμικος, ενστικτώδης. Καθένας από τους δύο χαρακτηρίζεται από τη δική του μουσική. Στον κόσμο της πριγκίπισσας κυριαρχούν πιο «καθαροί», πιο κρυστάλλινοι ήχοι όπως αυτός των εγχόρδων και της τσελέστας. Στον έξω κόσμο η μουσική αντιμετώπιση είναι πιο σύγχρονη και ταυτόχρονα πιο πρωτόγονη: κυριαρχούν τα χάλκινα και κρουστά. Ο ένας κόσμος είναι πιο μελωδικός, ο άλλος πιο ρυθμικός. Σταδιακά, οι δύο κόσμοι, που στην αρχή είναι διαχωρισμένοι, συνδέονται. Φυσικά, στο σημείο όπου συναντώνται, βρίσκεται το μεγαλύτερο ενδιαφέρον: εκεί ενώνονται μουσικά όλα τα στοιχεία, τα διαφορετικά όργανα, οι ρυθμοί και η τονική αρμονία με πιο σύγχρονα στοιχεία.

Η δημιουργία του νέου έργου είναι το αποτέλεσμα της δημιουργικής συνεργασίας μεταξύ του Νίκου Κυπουργού και του Θωμά Μοσχόπουλου: «Σε όλη τη διαδικασία της σύνθεσης, η συνεργασία μου με τον Θωμά Μοσχόπουλο, ο οποίος γνωρίζει καλά το μουσικό θέατρο, ήταν ιδιαίτερα γόνιμη. Υπήρξε ανταλλαγή ιδεών σε κάθε επίπεδο και συχνά μέσα από την εμπειρία του, ο ένας έδινε λύσεις ή συμπλήρωνε τη δουλειά του άλλου. Μιλούσαμε εξίσου για το κείμενο όπως και για τη μουσική. Έτσι, το αποτέλεσμα είναι καρπός ενός πραγματικά εποικοδομητικού διαλόγου» σημειώνει ο συνθέτης.

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος, ο οποίος επιστρέφει στην Λυρική δύο χρόνια μετά την μεγάλη επιτυχία Ο παπουτσωμένος γάτος, σημειώνει για το έργο και την συνεργασία του με τον συνθέτη: «Ο πρίγκιπας χοιροβοσκός, το παραμύθι του Άντερσεν πάνω στο οποίο βασίζεται η όπερά μας, χαρακτηρίζεται και στον τίτλο του ακόμη από αυτήν την αποκαλυπτική αμφισημία. Εδώ τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται. Οι πρίγκιπες και οι πριγκίπισσες δεν είναι καθόλου αναμενόμενοι και σίγουρα όχι ιδανικοί. Είναι συναρπαστικό το στοιχείο των ανατροπών των κλισέ που έχει αυτό το παραμύθι και αυτό είναι κάτι που φέρω κατευθείαν από τις παιδικές μου μνήμες. Η επιλογή του συγκεκριμένου παραμυθιού για να αποτελέσει το υλικό του λιμπρέτου της καινούριας μας δουλειάς με τον Νίκο Κυπουργό ήταν για μένα αυθόρμητη. Όλες οι αναλύσεις και η αιτιολόγηση της επιλογής ήρθαν μετά. Όπως δευτερογενής ήταν και η επεξεργασία ή η προσθήκη ηρώων που δεν υπογραμμίζονται στο παραμύθι του Άντερσεν. Η δική μας ιστορία δίνει χώρο στην Μικρή Ακόλουθο της κόρης του Αυτοκράτορα που τολμάει να είναι διαφορετική χωρίς να χάσει την σεμνότητά της. Που ξέρει τί θέλει και τί δεν θέλει χωρίς να κραυγάζει τις απόψεις τις. Και φυσικά στα Γουρούνια που με κάποιο τρόπο γίνονται αυτά οι συμπαθητικοί-αντιπαθητικοί αφηγητές της ιστορίας δείχνοντας μας τον κόσμο των ανθρώπων μέσα από τα μάτια τους: Ένα πραγματικό «χοιροστάσιο». Στον κόσμο αυτόν οι πρίγκιπες και οι πριγκίπισσες «λερώνονται» και «λερώνουν», χάνουν τις βεβαιότητες τους αλλά και την αλαζονεία τους, ανοίγοντας ίσως έτσι το δρόμο για ένα παραμύθι πιο βιωμένο, πιο πραγματικό, εντέλει πιο χειροπιαστό…».

Η παράσταση που έχει στήσει ο Μοσχόπουλος δεν δίνει απαντήσεις, μόνο θέτει ερωτήματα, δεν έχει το κλασσικό χάπι εντ «και ζήσαν αυτοί καλά» αλλά προτιμά να κλείνει το μάτι στο κοινό, λέγοντας: «ούτε καλά… ούτε τέλεια… ούτε wow! Αλλά… όσο καλύτερα μπορούσαν… Κι εμείς;… Θα δούμε». Η αμφισημία που συναντάται στα παραμύθια του Χ.Κ. Άντερσεν προσφέρει στον Μοσχόπουλο «πεδίο δόξης λαμπρό» προκειμένου να αναπτύξει την επιθυμητή «αναστάτωση’ που θα αποκαλύψει σε κάθε θεατή κάτι διαφορετικό.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (ΜΚΤ)

_imgsize

Διάλεξη του Bruno Latour. «First and Second Nature: What Politics?» (8/2/2014)

Στις 8 Ιανουαρίου 2014, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης καλωσορίζει τον γαλλικής καταγωγής φιλόσοφο, Μπρούνο Λατούρ ως Διακεκριμένο Επισκέπτη – Καθηγητή Φιλοσοφίας. Μαζί με τη φημισμένη του ευστροφία ως κοινωνιολόγο, ανθρωπολόγο και ιστορικό της επιστήμης και της τεχνολογίας, ο Λατούρ έχει αναδυθεί ως (ίσως), ο πλέον πρωτότυπος φιλόσοφος στην Ευρώπη σήμερα.  Η επίσκεψη αυτή, για το ελληνικό κοινό αποτελεί μία σπάνια ευκαιρία να ακούσει ένα σπουδαίο σύγχρονο φιλόσοφο, του οποίου το ανατρεπτικό έργο απασχολεί έντονα τη φιλοσοφική και επιστημονική κοινότητα.

Συγκεκριμένα, ο Λατούρ διαπρέπει τα τελευταία χρόνια με βραβεία και τιμητικές διακρίσεις. Το 2013 του απονεμήθηκε το βραβείο  Holberg Memorial (το πλησιέστερο ισοδύναμο του βραβείου Nobel για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες).  Ακόμη, με τις μονογραφίες του, το 2007, κέρδισε τη 10η θέση μεταξύ των πιο παρατιθέμενων συγγραφέων βιβλίων των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών.

Σε γενικές γραμμές, ο Λατούρ είναι σημαντικός για την συμβολή του στην μελέτη της επιστήμης, για την φιλοσοφική του προσέγγιση πάνω στην άνοδο και την πτώση της νεωτερικότητας, για τις καινοτόμες σκέψεις του για την πολιτική, τη φύση, την οικολογία αλλά και την τέχνη. Αναλυτικά, ο Λατούρ μετά τη διδασκαλία στο Κέντρο Κοινωνιολογίας της Καινοτομίας École des Mines de Paris διδάσκει σήμερα, στο Sciences Po Paris. Είναι επισκέπτης-καθηγητής φιλοσοφίας στο UCSD, στο London School of Economics και στo Πανεπιστήμιο Harvard. Έχει γράψει σημαντικά βιβλία μεταξύ των οποίων, (το πιο γνωστό) We have never been Modern (Ουδέποτε Υπήρξαμε Μοντέρνοι,1991), το Laboratory Life (Εργαστήριο Ζωής, 1979), και το Science in Action (Επιστήμη σε Δράση, 1987). Η συμβολή του στον κλάδο της κοινωνιολογίας είναι γνωστή  από την διάσημη θεωρία του, Αctor-Network Theory (θεωρία δράστη-δικτύου).

Η θεωρία δράστη-δικτύου, πρώτον, προτείνει τη ριζοσπαστική αρχή της γενικευμένης συμμετρίας σύμφωνα με την οποία η κοινωνιολογική ανάλυση πρέπει να αποδίδει εξηγητικό ρόλο όχι μόνο στις ανθρώπινες αλλά και στις μη-ανθρώπινες οντότητες και δεύτερον, (μέσα από τη μεταφορά του «ετερογενούς δικτύου»), προκαλεί την κοινωνιολογική εμμονή, που ισχυρίζεται ότι, το αντικείμενο της κοινωνιολογίας είναι αποκλειστικά οι ανθρώπινες σχέσεις. Η θεωρία δράστη-δικτύου επεκτείνει την έννοια του «κοινωνικού» στις μη-ανθρώπινες οντότητες, ορίζοντάς το, ως μια κίνηση επανένωσης, επανασυναρμολόγησης και επανεξέτασης των σχέσεχων ετερογενών υλικών (ανθρώπινων και μη-ανθρώπινων).

La Monnaie/De Munt – National Theatre Live – Royal Opera House Live

PPH_8835

Τον Ιανουάριο έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε από την όπερα La Monnaie/De Munt την τρίτη όπερα που θα προβληθεί για φέτος free online streaming και η οποία είναι το έργο του Ambroise Thomas – Hamlet (διαθέσιμη από 12/1/2014 έως 2/2/2014). Μπορείτε να βρείτε το ετήσιο πρόγραμμα προβολών εδώ.

CORIOLANUSpage

Από τις μεταδόσεις του National Theatre Live, τον Ιανουάριο θα προβληθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (ΜΜΑ) το έργο του William Shakespeare: Κοριολανός (30/1) ενώ από τη Royal Opera House Live το μπαλέτο του Adolphe Adam: Giselle (27/1).

Θέατρο Πορεία

parallages_img_8185_p

Παραλλαγές Θανάτου του Jon Fosse

Ο Γιάννης Χουβαρδάς, στην πρώτη του σκηνοθεσία επί ελληνικού εδάφους μετά την ολοκλήρωση της θητείας του στο Εθνικό Θέατρο, ασχολείται για δεύτερη φορά με έργο του Γιον Φόσσε, του πολυγραφότατου και πολυβραβευμένου Νορβηγού θεατρικού συγγραφέα που αποτελεί φαινόμενο για το παγκόσμιο θέατρο. Έτσι, μετά το «Τόσο Όμορφα» (που είχε παρουσιάσει το 2004 στο θέατρο Αμόρε και ο ίδιος ο Φόσσε είχε εγκωμιάσει, ως την παράσταση που ήταν πιο κοντά στο όραμά του όταν έγραφε το έργο), επανέρχεται με τις «Παραλλαγές Θανάτου«(2002), μια αλληγορία για την αγάπη, τη ζωή, τη γέννηση και τον θάνατο από 12 Δεκεμβρίου 2013 στο Θέατρο Πορεία με τους Νίκο Καραθάνο, Χρήστο Λούλη, Γιάννο Περλέγκα, Άλκηστη Πουλοπούλου, Μαρία Πρωτόπαπα, Λυδία Φωτοπούλου σ’ ένα τετράγωνο κομμάτι πάγου μέσα στη μέση του πουθενά…

Η αυτοκτονία μιας νέας γυναίκας γεννάει βασανιστικά ερωτήματα στους γονείς της, που αρνούνται να αποδεχτούν το γεγονός. Γιατί το έκανε; Ποιες οι συνέπειες της πράξης της στον οικογενειακό περίγυρο; Τι είναι ο θάνατος; Τι φέρνει μαζί του; Πόσο μοιάζουν η ζωή και ο θάνατος και πόσο κοντά ή πόσο μακριά βρίσκονται μεταξύ τους; Το έργο εκτυλίσσεται ως ένα ψυχογράφημα της διαδικασίας που ακολουθούν οι γονείς για να φτάσουν στις απαντήσεις. Παρόλο που ο Φόσσε τοποθετεί στο κέντρο της ιστορίας του τον θάνατο και μάλιστα ενσαρκωμένο από ηθοποιό, στην πραγματικότητα μιλάει για την αγάπη ως απαραίτητη προϋπόθεση της γέννησης της ανθρώπινης ζωής.

Η γλώσσα του έργου, μινιμαλιστική αλλά μεγάλης πνοής, καθημερινή και ποιητική, ρεαλιστική και μεταφορική, αποκαλύπτεται ως μια μουσική παρτιτούρα από παύσεις, επαναλήψεις, ανολοκλήρωτες φράσεις, αιχμηρά νοήματα, που δημιουργούν ένα ρυθμό ειρωνικά αντιστικτικό προς την έλλειψη επικοινωνίας που χαρακτηρίζει τη σχέση των δύο γονέων. Το γλωσσικό περιβάλλον του έργου συμπληρώνεται ιδανικά από την περιγραφή ενός βόρειου καιρικού σκηνικού, όπου κυριαρχούν το σκοτάδι, η βροχή, ο άνεμος, η θαλασσοταραχή, το κρύο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Μαζί με 1.632 ακόμα followers

Αρέσει σε %d bloggers: