Σύγχρονη όπερα: Απόστολος Ντάρλας, Αγαμέμνων, έργο 104 / Γρηγόρης Εμφιετζής, The Darkness of Mistico / Ντέτλεφ Γκλάνερτ, Ο άγγελος του πλοίου, έργο 31 | Εθνική Λυρική Σκηνή (30/6/2013)

Σχολιάστε

01/07/2013 από cmorfakis

580144_665015600191553_1622958268_n

«Μέσα από μια χειρονομία ενός τοπίου ονειρικού, τρεις σύγχρονες όπερες συνομιλούν με τη ζωή. Με την ανθρώπινη ύπαρξη όπως αυτή εμφανίζεται και χάνεται μέσα στους μύθους του Ορφέα και της Ευρυδίκης, του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας και του συμβολικού ναυαγίου ενός κόσμου.

Ένα φεγγάρι είναι ο τόπος που συγκλίνει η θλίψη μας, σκοτεινό θεμέλιο του θορύβου της ζωής. Το ανείπωτο της κραυγής του Ορφέα, οι εσωτερικές δονήσεις, συγκρούσεις, η έκσταση τρόμου του μέσα στη μέθη της μουσικής του, συναντούν την Ευρυδίκη και τις γυναικείες μεταμορφώσεις του αρχέτυπου της γυναίκας για να δημιουργήσουν τη σκοτεινή ύλη της ζωής.

Φεγγάρι μιας ζωής λοιπόν που ακουμπάει ο μύθος πάνω του. Μια δεξαμενή σκέψης, εργοτάξιο ελπίδας, καταφύγιο ονείρων για το σύγχρονο άνθρωπο».

Σημείωμα του σκηνοθέτη

Νίκος Διαμαντής / Τρεις πιθανοί λόγοι / Μια σύγχρονη όπερα για τη ζωή

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ), στο πρόγραμμα της σύγχρονης όπερας, παρουσιάζει δύο έργα που προέκυψαν από τον διαγωνισμό της ΕΛΣ για νέο έργο σύγχρονης όπερας, τον Αγαμέμνων του Απόστολου Ντάρλα και το The Darkness of Mistico του Γρηγόρη Εμφιετζή. Μαζί τους, σε πανελλήνια πρώτη ανεβαίνει η όπερα δωματίου Ο άγγελος στο πλοίο του Γερμανού συνθέτη Ντέτλεφ Γκλάνερτ, τελευταίο έργο της τριλογίας με τίτλο Wasserspiele (Τρία έργα του νερού) που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1995.

Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρώ την ένταξη της σύγχρονης όπερας στο δραματολόγιο της ΕΛΣ ως μια από τις πιο θετικές επιλογές του καλλιτεχνικού διευθυντή της, παρότι δεν έχει την αναμενόμενη ανταπόκριση από ένα κοινό που δεν είναι καλλιεργημένο για τέτοια ακούσματα. 

1010772_665015606858219_993855568_n

Γρηγόρης ΕμφιετζήςThe Darkness of Mistico

Μονόπρακτη όπερα σε πέντε επεισόδια

Ποιητικό κείμενο Μυρτώ Λουλάκη

Η υπόθεση της μονόπρακτης όπερα του Γρηγόρης ΕμφιετζήςThe Darkness of Mistico έχεις περίπου ως εξής: Μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, χαμένοι στο χωροχρόνο: Η ζωή και ο θάνατος είναι σοβαρά θέματα. Ακολουθούμε τις ζωές και τους θανάτους δύο εξαιρετικά παρόμοιων ψυχών, των οποίων οι διαφορές και οι ομοιότητες είναι δύσκολο να ξεκαθαριστούν: του μυθικού Ορφέα και ενός σύγχρονου ανθρώπου, του Μύστικο Οσκούρο. Ο Ορφέας είναι μυθική φιγούρα, της οποίας η κληρονομιά επιζεί ακόμη στις μέρες μας. Ο Μύστικο είναι ένας άνθρωπος του σήμερα, που κουβαλά το φορτίο αυτής ακριβώς της κληρονομιάς. H «σύγκρουση» μεταξύ των δύο χαρακτήρων εξελίσσεται σε διαφορετικές εποχές (Ορφέας–παρελθόν, Μύστικο–παρόν), ωστόσο αυτό κάποια στιγμή αλλάζει… Ένα ταξίδι προσωπικών αναζητήσεων, μύθων, λογικής, μυστικισμού, αγάπης, ονείρων. Μία άλλη πλευρά του μύθου του Ορφέα, και η ζωή ενός σύγχρονου ανθρώπου, όπως τις διηγήθηκαν κάποιοι άλλοι.

Προσωπικά βρήκα την όπερα του Γρηγόρη Εμφιετζή ως ασυνάρτητη χωρίς ουσιαστικά δομή και νοηματική ενότητα, ένα συνονθύλευμα λέξεων και κακής μουσικής. Είναι να απορεί κανείς για την διάκριση ενός τέτοιου έργου σε ένα διαγωνισμό καθώς μόνο οι δημιουργοί του καταλαβαίνουν τη θέλουν να εκφράσουν μέσα από αυτό!!! Δεν θα ήθελα να είμαι αυστηρός με νέους δημιουργούς αλλά θα είναι προτιμότερο να προσπαθούν περισσότερο, παράγοντας πιο συγκροτημένα έργα. Όσο για τη σκηνοθεσία του Νίκου Διαμαντή επιεικώς ασυνάρτητη, βαρετή και κιτς. Οι ερμηνείες των συντελεστών πολύ μέτριες με εξαίρεση αυτή του Γιάννη Φίλια ως Mύστικο Οσκούρο, ο οποίος ήταν ο πιο εκφραστικός και αξιοπρεπής στο συγκεκριμένο έργο.

«Η συνεργασία μου με τη Μυρτώ για τη δημιουργία και ανάπτυξη της υπόθεσης του έργου βασίστηκε σε συγκεκριμένα δραματικά χαρακτηριστικά (συσχέτιση μύθου και πραγματικότητας, εξέλιξη υπόθεσης σε διαφορετικές εποχές), σημασιολογικές έννοιες (μυστικισμός, «τυφλή» υπακοή σε παραδόσεις) και καθαρά μουσικά/ακουστικά φαινόμενα (χρήση οργανοπαικτών σε πρωταγωνιστικούς ρόλους επί σκηνής και της μείωσης των αντίστοιχων τραγουδιστικών ρόλων, χρήση χορωδίας και χορευτών ως «χορού», κ.λπ.), τα οποία από κοινού μας ενδιέφερε να εξερευνήσουμε και να αξιοποιήσουμε ως κύρια συστατικά του έργου. Στη συνέχεια, τα παραπάνω στοιχεία μεταφέρθηκαν, αποτυπώθηκαν και πήραν μορφή μέσα στο μουσικό κείμενο, το οποίο λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος των παραπάνω αλλά, επίσης, οδηγεί την εξέλιξη του έργου«.

Γ. Εμφιετζής

1043978_665007453525701_1651951736_n

1044835_665007280192385_1016695968_n

Ντέτλεφ Γκλάνερτ, Ο άγγελος του πλοίου, έργο 31

Όπερα δωματίου

Ποιητικό κείμενο βασισμένο στο ομότιτλο σύντομο θεατρικό του Θόρντον ΟυάιλντερΑπόδοση στα γερμανικά Χέρμπερτ Χέρλιτσκα

Το δεύτερο έργο που παρουσιάστηκε ήταν η όπερα δωματίου του Ντέτλεφ Γκλάνερτ  Ο Άγγελος του πλοίου, η οποία αποτελεί την τρίτη από τις όπερες δωματίου της τριλογίας με τον αμφίσημο τίτλο Wasserspiele Έργα αλλά και Παιχνίδια του νερού. Τα έργα βασίζονται στα αντίστοιχα σύντομα θεατρικά του Αμερικανού συγγραφέα Θόρντον Ουάιλντερ (1897-1975). Η γερμανική απόδοση των στίχων είναι του Χέρμπερτ Χέρλιτσκα. Παρότι τα έργα γράφηκαν σε διαφορετικές εποχές, αντιμετωπίζονται από το συνθέτη ως ενότητα. Πρωτοπαρουσιάστηκαν μαζί το Μάιο του 1995 στη Βρέμη.  Η υπόθεση της όπερας έχει ως εξής: Καταμεσής του ωκεανού, τρεις επιζήσαντες, ο Βαν, η Μίννα και ο Σαμ, προσπαθούν να κρατηθούν πάνω στα συντρίμμια ενός ναυαγίου. Στην απόγνωσή τους ανακηρύσσουν σε «θεό του Ατλαντικού» ένα ακρόπρωρο, το οποίο έχει διασωθεί και προσεύχονται να τους σώσει, εξομολογούμενοι, σταδιακά, όλα τους τα αμαρτήματα. Μόλις εμφανίζεται πλοίο στον ορίζονται και οι ελπίδες τους αναπτερώνονται, πετούν το «νέο θεό» στη θάλασσα.

Η όπερα του Ντέτλεφ Γκλάνερτ, αν και μουσικά δεν με ενθουσίασε, ήταν ενδιαφέρουσα και με δομημένη πλοκή. Το θετικό είναι πάντως ότι είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε μια σύγχρονη οπερετική δημιουργία και να έρθουμε σε επαφή με τα νέα ρεύματα πέρα από τις κλασσικές όπερες που έχουμε συνηθίσει να ακούμε. Η σκηνοθεσία του Νίκου Διαμαντή σε αυτή την όπερα ήταν πιο πετυχημένη από την προηγούμενη αλλά όχι κάτι το ιδιαίτερο. Παραμένει αδιάφορη και ανέμπνευστη. Θα λέγαμε ότι δυστυχώς το έργο στην πρώτη του παρουσίαση στην Ελλάδα κακοτύχησε από άποψη σκηνοθεσίας. Ωστόσο, οι ερμηνείες των Μαρία Κόκκα ως Μίννα, Νίκου Στεφάνου ως Βαν και Πέτρου Σαλάτα ως Σαμ ήταν εξαιρετικές.

941744_665007200192393_580888707_n

1281_665007156859064_1524569544_n

970059_665007073525739_622974849_n

Απόστολος Ντάρλας, Αγαμέμνων, έργο 104

Όπερα σε μια πράξη

Ποιητικό κείμενο του συνθέτη, βασισμένο στην ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου

Το τρίτο έργο που παρουσιάστηκε είναι η όπερα σε μια πράξη του του Απόστολου Ντάρλα, Αγαμέμνων. Η υπόθεση της μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: Στο παλάτι του Αγαμέμνονα στο Άργος. Ο φρουρός ξαγρυπνά, αναμένοντας τις φρυκτωρίες, το σημάδι με τις φωτιές που θα σημάνει  την άλωση της Τροίας. Όταν τις βλέπει, τρέχει στο παλάτι να αναγγείλει το γεγονός. Η Κλυταιμήστρα δίνει εντολή για τις ετοιμασίες υποδοχής του Αγαμέμνονα. Τότε αρχίζει η εφαρμογή του σχεδίου της. Θέλοντας να εκδικηθεί για το θάνατο της κόρης της Ιφιγένειας και έχοντας υποκύψει στον έρωτα του Αίγισθου, συνωμοτεί μαζί του να δολοφονήσουν τον Αγαμέμνονα και να μείνουν μόνοι στην εξουσία. Ο Κήρυκας αναγγέλλει την άφιξη του Αγαμέμνονα.  Ο βασιλιάς επιστρέφει θριαμβευτής. Ανάμεσα στα λάφυρα, είναι και η ερωμένη του, η Κασσάνδρα. Εκείνη, έχοντας μαντικές ικανότητες προειδοποιεί τους γέροντες (χορός) για τον κίνδυνο που διατρέχει ο βασιλιάς και προφητεύει το άδοξο τέλος της ίδιας και του Αγαμέμνονα. Αρχικά με διαψεύσεις, έπειτα με δικαιολογίες Κλυταιμήστρα και Αίγισθος προσπαθούν να πείσουν τους γέροντες για τις πράξεις τους, μάταια όμως. Ο χορός προφητεύει την επιστροφή του Ορέστη, ο οποίος θα εκδικηθεί το θάνατο του πάτερα του. 

Η όπερα αυτή ήταν η πιο ενδιαφέρουσα από τις τρεις που παρουσιάστηκαν, και μουσικά αλλά και από άποψη ποιητικού κειμένου. Η μουσική του Απόστολου Ντάρλα με ενθουσίασε πολύ και Ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο συγχρονίζοταν με το ποιητικό κείμενο αλλά και τα συναισθήματα των πρωταγωνιστών. Ο Αγαμέμνων του Απόστολου Ντάρλα είναι μια όπερα υψηλών προδιαγραφών που θα μπορούσε να ανέβει σε διεθνείς λυρικές σκηνές. Πλούσια σε μελωδίες και ηχοχρώματα, η όπερα αυτή αναπαριστά μια μυθική εποχή αποφεύγοντας τα κλισέ. Ωστόσο, δυστυχώς ατύχησε στην σκηνοθεσία του Νίκου Διαμαντή, η οποία ήταν τετριμμένη και αδιάφορη. Δεν κατάφερε να δώσει μια μοντέρνα πνοή σε ένα αρχαίο μύθο και να απογειώσει ένα έργο με τόσο σφιχτοδεμένη πλοκή. Από τους ερμηνευτές της όπερας αυτής ξεχωρίζουμε τους Γεωργία Ηλιοπούλου ως Κλυταιμνήστρα και Μαργαρίτα Συγγενιώτου ως Κασσάνδρα.

«Λόγω του ενδιαφέροντος μου για την αρχαία τραγωδία επέλεξα τον Αγαμέμνονα –πρώτο μέρος της τριλογίας Ορέστεια (Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες) η οποία διδάχθηκε το 458 π.Χ. – ως θέμα σύνθεσης όπερας για το διαγωνισμό της ΕΛΣ. Τοποθέτησα τους τραγουδιστές και το χορό σε μια νέα οπερατική, μετά-ονειρική διάσταση. Η δράση εξελίσσεται απρόσκοπτα, οι σκηνές εναλλάσσονται γρήγορα και με συνοχή, ενώ η υφή της μουσικής αποτελεί το προστατευτικό πλέγμα αλλά και την κιβωτό μεταφοράς του κλασικού στον μεταμοντερνισμό. Οι τεμαχισμένες δωδεκάφθογγες σειρές, τα τροπικά στοιχεία και τα αυτενεργά λαϊτμοτίβε συμβάλλουν στην περαιτέρω ένταση της δράσης, ενώ η  ορχήστρα έρχεται ως υπέρ-χορός να προάγει και να σχολιάσει τα τεκταινόμενα«.

Α. Ντάρλας

21334_665007070192406_1887695513_n943252_665007060192407_1349964740_n

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Μαζί με 1.632 ακόμα followers

Αρέσει σε %d bloggers: